Dwie dekady temu, w 2006 roku, filipiński student architektury Vincent Ocasla zaczął projektować miasto, które miało spełnić jedno życzenie: pomieścić jak najwięcej ludzi i trwać. Narzędzi dostarczyła mu gra „SimCity 3000”, oddająca graczowi wirtualne miasto i niemal nieograniczoną władzę nad jego rozwojem. Kilka lat później eksperyment przyjął formę Magnasanti – radykalnie regularnej megastruktury, w której przestrzeń i infrastruktura zostały podporządkowane nadrzędnej logice optymalizacji.

Z góry Magnasanti może wyglądać jak spełnienie niejednego urbanistycznego życzenia: miasto zwarte, wydajne, doskonale zorganizowane, zdolne pomieścić miliony mieszkańców i mieszkanek oraz funkcjonować niemal bez końca. Powtarzalne moduły układają się w ornamentalny wzór, a chaos ustępuje miejsca porządkowi. Tyle że sprawność systemu ma swoją cenę. To, co z perspektywy planu wydaje się racjonalne i skuteczne, oglądane z poziomu pojedynczego mieszkańca czy mieszkanki okazuje się dalekie od dobrego życia.

Życzenia wobec miast zwykle brzmią przecież racjonalnie. Chcemy, żeby były lepiej skomunikowane, bardziej dostępne, bezpieczne. Każde z tych pragnień ściera się jednak z innymi potrzebami, interesami i ograniczeniami, które wirtualne miasto pozwala na chwilę zawiesić, a radykalne pomysły testować niemal laboratoryjnie. Magnasanti nie odwzorowuje miasta wiernie – paradoksalnie właśnie dlatego wyraźniej pokazuje skutki podporządkowania jego złożoności jednej naczelnej zasadzie. Wystarczy dobre życzenie potraktować zbyt dosłownie, by utopia i dystopia zaczęły wyglądać zaskakująco podobnie.

Wystawa przenosi tę perspektywę z planu miasta do skali pojedynczego mieszkania. Jej przestrzeń staje się spekulatywnym wnętrzem jednego z milionów lokali Magnasanti. Zamiast patrzeć na miasto z uprzywilejowanej perspektywy gracza, który widzi całość i kontroluje parametry, próbujemy zobaczyć je od środka – z miejsca, w którym wirtualna urbanistyka musiałaby stać się czyjąś codziennością. Jak zmienia się nasze wyobrażenie o idealnym mieście, kiedy zamiast patrzeć na jego plan, próbujemy w nim zamieszkać?

Wystawę realizujemy we współpracy z Muzeum Architektury we Wrocławiu.