Piękno, które nadchodzi kontra to, które już nie wróci.

14. odsłona MIASTOmovie, jedynego w Polsce przeglądu kina o architekturze, urbanistyce i problematyce miejskiej, poświęcona będzie „Życzeniom”, które składamy naszym miastom, temu, w jaki sposób mogą się one spełnić, ale także – jakie mogą być tego konsekwencje. Na program festiwalu złoży się siedem filmów, od których przypisane zostanie siedem bardzo konkretnych życzeń: umiaru, piękna, wspólnoty, bezpieczeństwa, zieleni, zdrowia i „spełnienia wszystkich marzeń”. Każdy obraz przedstawi konstruktywną propozycję tego, jak dane życzenie dla miejskiej przestrzeni można spełnić – będzie formułował realistyczne scenariusze zmian, jednocześnie przyglądając się tak potencjalnym sukcesom i zyskom, jak i kosztom czy ryzykom, które muszą być wkalkulowane w realizowanie marzeń. Festiwalowe pokazy będą odbywały się od 30 września do 4 października w Kinie Nowe Horyzonty we Wrocławiu.

Film otwarcia 14. edycji odpowie na „życzenie piękna” – zabierze on widzów i widzki do Australii w połowie XX wieku, gdzie w praktyce negocjowano różne jego definicje. Jednym z najważniejszych pól tej debaty stało się Melbourne.

W „Melbourne. Mieście utraconym” Gus Berger sięga po bogate archiwum fotografii, kronik filmowych i domowych nagrań, by odtworzyć stolicę australijskiego stanu Wiktoria w kształcie z połowy XX wieku. Była to metropolia pełna bogato zdobionych hoteli, wystawnych teatrów, kawiarnianych i kinowych „pałaców”, monumentalnych pasaży handlowych oraz malowniczych żeliwnych werand. Archiwalia dokumentują ostatnie dni takiego miasta. Chwilę później jego historyczną zabudowę uznano za przebrzmiałą, a masowe wyburzenia stały się jednym z podstawowych narzędzi modernizacji. Z powierzchni miasta znikały nie tylko pojedyncze budynki, lecz całe fragmenty zabudowy, a wraz z nimi miejsca spotkań, rozrywki i wspólnego przeżywania kultury.

Decyzje podejmowane pod hasłami postępu doprowadziły do zgruzowania całych połaci Melbourne, utraty charakterystycznych obiektów, a wraz z nimi – kolejnych rozdziałów miejskiej pamięci. Zestawiając obrazy dawnej metropolii z dokumentacją jej późniejszej transformacji, film konfrontuje dwie wizje piękna: tę obiecaną przez modernizację oraz tę, która wraz z wyburzonymi budynkami odeszła bezpowrotnie.

„Melbourne. Miasto utracone” nie jest jednak wyłącznie nostalgicznym katalogiem strat. To również opowieść o narodzinach świadomości dotyczącej ochrony dziedzictwa oraz o mieszkańcach, którzy zaczęli przeciwstawiać się dalszemu wymazywaniu historii miasta. Film stawia aktualne nie tylko na Antypodach pytania o istotę miejskiej tożsamości, zapisaną w budynkach kształtujących przestrzeń, oraz o estetykę wspólnego otoczenia. – Dziedzictwa architektonicznego nie można traktować jako czegoś oczywistego. Gdy zniknie, nie da się go odzyskać – przestrzega Gus Berger.

Gus Berger jest mieszkającym w Melbourne reżyserem, producentem i właścicielem niezależnego kina Thornbury Picture House oraz organizatorem pokazów Blow Up Cinema. Prace nad filmem rozpoczął w czasie pandemicznych lockdownów, kiedy oba przedsięwzięcia musiały zawiesić działalność. Widok opustoszałego Melbourne skłonił go do przyjrzenia się innemu okresowi kryzysu i transformacji miasta. Berger rozpoczął wielomiesięczną kwerendę w zbiorach State Library of Victoria i australijskiego National Film and Sound Archive, przeglądał publikacje poświęcone historii Melbourne oraz rozmawiał z badaczami i badaczkami miasta. Efektem stał się pełnometrażowy dokument, który otworzy tegoroczne MIASTOmovie.

„Melbourne. Miasto utracone” to tylko jeden z siedmiu filmów, które pokażemy podczas nadchodzącej edycji MIASTOmovie. Pełny program ogłoszony zostanie 27 sierpnia – tego samego dnia trafią też do sprzedaży bilety na festiwalowe pokazy!